Opis
Jan Troell – urodzony w 1931 roku szwedzki reżyser filmowy, scenarzysta i operator. Przez jednych doceniany za warsztatową wszechstronność i umiejętność zapanowania nad niemal każdym elementem filmu, przez innych – za poetyckie wizje o publicystycznym zacięciu. Nigdy nie ukończył szkoły filmowej, a do świata filmu fabularnego wkraczał przez fotografię oraz film amatorski, którego specyfika („zrób to sam”) uczyniła z niego twórcę totalnego.
Debiutował w 1966 roku filmem „Oto twoje życie”, za który otrzymał szwedzką nagrodę Złotego Barana. Miarą jego twórczego temperamentu – poety wizjonera i epika realisty w jednej osobie – była dwuczęściowa saga filmowa „Emigranci” (1971) i „Osadnicy” (1972), oparta na trylogii Vilhelma Moberga. Uznany za kontynuatora najlepszych tradycji epickich kina szwedzkiego, w latach siedemdziesiątych próbował swoich sił w USA, gdzie nakręcił „Narzeczoną Zandy’ego” (1975) i „Huragan” (1978).
W „Baśniowej krainie” (1986) – swoim ukochanym filmie – krytycznie przyglądał się kondycji społeczeństwa szwedzkiego, a w kontrowersyjnym „Il Capitano” (1991) szukał źródeł przemocy, biorąc za punkt wyjścia rzeczywistą zbrodnię, która wstrząsnęła Szwecją pod koniec lat osiemdziesiątych. Do stałych motywów w twórczości Troella należą pragnienie wolności (które – jak w „Białym jak śnieg” z 2001 roku – wyraża się w marzeniu o lataniu) i pasja fotografii (jak w „Uwiecznionych chwilach Marii Larsson” z 2007 roku).
• • •
Tadeusz Szczepański – historyk filmu, krytyk i tłumacz. Pracuje na Uniwersytecie Wrocławskim i w PWSFTViT w Łodzi. W latach 1988–1994 redagował „Film na świecie”. Publikuje m.in. w „Dialogu”, „Odrze”, „Kwartalniku Filmowym” oraz w „Kinie”, którego jest stałym współpracownikiem. Autor książek „Eisenstein. U źródeł twórczości” (Warszawa 1986) oraz „Zwierciadło Bergmana” (Gdańsk 1997, 1999, 2002, 2007). Współredaktor tomów „Eisenstein – artysta i myśliciel” (z Wojciechem Wierzewskim, Warszawa 1982), „Zbigniew Cybulski. Aktor XX wieku” (z Janem Ciechowiczem, Gdańsk 1997) oraz „Cudowny Kinemo. Rosyjska myśl filmowa” (z Bogusławem Żyłko, Gdańsk 2002).
